top of page

Dosya Uzantıları: Nedir, Nasıl Çalışır, Nasıl Değiştirilir ve En Yaygın Türler

Başlamak için: Bir web sitesi kurun → | Bir alan adı alın →


Dosya uzantılarının gösterildiği farklı örnekler. Klasorün içinde Kelime.pdf adlı bir örnek. Başka örnekler olarak: jpeg, png ve svg gösterilmiş.

Web sitesi kurarken insanlar aralarında farklı bir dil konuşuyormuş gibi mi hissediyorsunuz? Birileri sizden MP4 formatında video istiyor, patronunuz şirket logosunun PNG versiyonunu soruyor ve siz ne yapacağınızı bilemiyorsanız, bu yazı tam size göre.


Web sitesi nasıl kurulur'u öğrenmek için detaylı rehberimizi inceleyebilirsiniz.


Her dosya türü, görüntü, video, metin, vektör resim gibi içerik biçimlerini destekler. Hangi dosya türünü kullanacağınızı bilmek ve gerektiğinde dosya uzantısını değiştirmek için avantajları ve dezavantajları öğrenmeniz önemlidir. Bu yazıda, dosya uzantısı nedir, dosya uzantıları nasıl değiştirilir ve en yaygın kullanılan dosya türleri nelerdir, detaylı bir şekilde açıklıyoruz. Böylece yeni oluşturduğunuz web sitenize resim yüklemek veya Facebook'ta video paylaşmak istediğinizde hangi dosya formatını kullanacağınızı daha iyi seçebilirsiniz. Önce en çok kafa karıştıran konulardan biri olan dosya uzantısını ele alalım.






Dosya Uzantısı Nedir?


Dosya uzantısı, dosyaların hangi tür olduğunu gösteren, dosya isminden sonra noktayı takip eden kısımdır. Örneğin, .png uzantılı bir dosya gördüğünüzde bunun bir resim dosyası olduğunu anlayabilir, buna göre dosyayı açacağınız programı seçebilirsiniz. Her dosya uzantısı, dosyanın içeriği ve formatı hakkında bilgi verir, bu da dosyalarla daha etkin çalışmanızı sağlar.



Farklı Dosya Uzantıları ve Türleri


Aşağıdaki tabloda, metin dosyalarından ses dosyalarına, resim ve video dosyalarından sıkıştırılmış arşiv dosyalarına kadar en yaygın kullanılan dosya türlerini ve uzantılarını özetledik. Buradan; dosya uzantılarının ne işe yaradığını, hangi içerik türlerini barındırdığını ve hangi programlarla açılabileceğini anlayabilirsiniz.


Dosya Türü

Dosya Uzantıları

İçerik Türü

Metin dosyaları

.txt, .xml, .rtf

Yazı belgeleri

Ses dosyaları

.mp3, .wav

Ses ve müzik dosyaları

Resim dosyaları

.png, .jpg, .jpeg, .bmp, .svg, .ico

Fotoğraf ve grafik dosyaları

Belge dosyaları

.pdf, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .ppt, .pptx, .csv

Metin, hesap tablosu ve sunum belgeleri

Sıkıştırılmış dosyalar

.zip, .rar

Sıkıştırılmış arşiv dosyaları

Teknik çizim dosyaları

.dwg, .dxf

Teknik tasarım ve çizim dosyaları

Diğer dosya türleri

.epub, .odb, .pub, .eml

Çeşitli belge ve yayın dosyaları



Dosya Uzantısı Nasıl Değiştirilir?


Dosya uzantısını değiştirmenin en kolay yolu, dosyayı ilgili yazılım programı içinden açıp “Farklı Kaydet” seçeneğini kullanmaktır. Örneğin, .png dosyasını “Farklı Kaydet” menüsünden adlandırdıktan sonra kullanabileceğiniz dosya türleri sıralanır. Bu seçenekler arasından GIF seçtiğinizde dosyanız otomatik olarak GIF dosyasına dönüştürülür ve uzantısı “.gif” olur.


Unutmayın: Dosya uzantısını manuel olarak değiştirmek dosya türünü değiştirmez. Bir dosyanın türünü değiştirmek için özel dönüştürücü programlara ihtiyacınız vardır. Dosyanın uzantısını manuel olarak değiştirseniz dahi dosyanız o türde desteklenmiyorsa düzgün çalışmaz.



En Çok Kullanılan Dosya Uzantıları


Dijital dünyada en sık karşılaştığımız dosya uzantıları, kullanım amaçlarına göre farklılık gösterir. Aşağıda, en sık kullanılan dosya uzantılarını ve özelliklerini inceleyeceğiz.


Resim ve video dosya uzantılarının karşılaştırılmalı tablosu. Jpeg, png, svg ve gif karşılaştırılmış.


JPEG (Joint Photographic Experts Group)


JPEG, dijital kameralarda ve internetteki görsellerde en sık kullanılan formattır. Kayıplı sıkıştırma kullanan bu formatta, kullanıcıların gördüğü bilgiler korunur, ancak insan gözünün algılayamadığı veriler atılır. JPEG dosyaları az yer kaplamalarına rağmen dijital kullanımda yeterli kaliteyi sağladığından oldukça popülerdir. Bu küçük boyutlu resim dosyaları hem hızlı indirilir hem de boyut sınırlaması olmaksızın her platforma yüklenebilir. Ayrıca JPEG dosyaları, özel bir resim görüntüleyici indirmek gerekmeden tüm cihazlarda görüntülenebilir. Ancak, bir dosyayı JPEG olarak tekrar tekrar kaydettiğinizde, sıkıştırma işlemi nedeniyle görüntünün kalitesi düşebilir, bu da pikselli veya puslu bir görüntüyle sonuçlanabilir.


Avantajları: Az yer kaplar, neredeyse tüm programlarda açılabilir.


Dezavantajları: Birden çok kez kaydedildiğinde kalitesi düşer.


En iyi kullanım alanı: Web tasarımı, sosyal ağlar ve portfolyo hazırlama



Dosya uzantıları - jpeg

PNG (Portable Network Graphics)


PNG, resimler için kullanılan yüksek kaliteli bir dosya formatıdır. Kayıpsız sıkıştırma kullanan bu dosya uzantısı, orijinal resimdeki renkler ve keskinliği koruyarak online kullanım için yüksek kaliteli görseller sunar. JPEG dosyalarından farklı olarak, PNG şeffaf arka planlı resimleri de destekler. Logo veya ürün fotoğrafı gibi arka planı olmayan bir görüntü kaydetmek isterseniz PNG dosyalarını tercih edebilir, resminizi farklı arka planlarda sunabilirsiniz. Ancak bu tür JPEG'den daha fazla yer kaplar. Bu nedenle web sitenize veya portfolyonuza yüzlerce büyük PNG dosyası yüklemenizi önermeyiz. Çünkü bu durumda hem depolama alanında fazla yer harcar hem de sitenizin yükleme süresini uzatır. Kimse sitelerin yavaş yüklenmesini beklemediğinden ziyaretçileriniz başka sayfalara yönelebilir.


Avantajları: Yüksek kaliteli dosyalar, şeffaf arka planı destekler.


Dezavantajları: Büyük dosyalar (yükleme süresini uzatır ve depolamada çok yer kaplar).


En iyi kullanım alanı: Logo tasarım, web sitesi fotoğrafları, sosyal ağlar (profil fotoğrafları, gönderiler ve kapak fotoğrafları).


Logo Nedir ve Logo Tasarım Nasıl Yapılır yazılarımız ilginizi çekebilir.


Dosya uzantıları - png


03. GIF (Graphics Interchange Format)


İnternette her yerde görebileceğiniz animasyon özelliğini sağlayan bu dosya uzantısını mutlaka duymuşsunuzdur. GIF dosyası bitmap resimlerden oluşan bir dosya türüdür. Yani grafik, JPEG ve PNG formatlarında da bulunan piksel isimli minik parçalardan oluşur. Bu dosya türünün temelini, özel bir kayıpsız veri sıkıştırma algoritması olan LZW (Lempel-Ziv-Welch) oluşturur.


GIF dosya uzantısının en uygun kullanımı basit şemalar, şekiller, logolar gibi birkaç renkli grafikleri kaydetmektir. Gradyan, yani geçişli renkler için GIF'i önermiyoruz. Örneğin, üç veya daha az renkten oluşan şirket logonuzda simgeler varsa bu dosya türünde gayet iyi görünür. Ayrıca küçük dosya boyutu sayesinde her yerde kullanabilirsiniz. Öte yandan güzel bir gün batımı fotoğrafını GIF olarak kaydederseniz hem dosya boyutu çok büyür hem de renk sınırlamaları nedeniyle görüntü bozulur. GIF'in bir diğer avantajı da PNG dosyaları gibi şeffaf arka planı desteklemesidir.


Avantajları: Şeffaf dosyaları ve basit animasyonları destekler.


Dezavantajları: Gradyan renklerde kalite düşer.


En iyi kullanım alanları: Facebook, X gibi sosyal platformlarda kısa animasyonlar.


Facebook İşletme Hesabı Nasıl Açılır yazımıza göz atarak başarılı bir hesap oluşturmak için adımları inceleyebilirsiniz.


Dosya uzantıları - gif


04. PDF (Portable Document Format)


Bu dosya türü online belgeler ve baskı için kullanılır. Adobe, dosyaların her cihazda ve yazılımda aynı formatta görüntülenmesini amaçlayarak bu dosya uzantısını geliştirdi. Güvenilir PDF formatı sayesinde uzun belgeler oluşturabilir ve metin büyümeden, resimler küçülmeden kısacası orijinal tasarım bozulmadan belgeleri diğer kullanıcılarla paylaşabilirsiniz.


PDF dosyalarında metin, fotoğraf, vektör, video, ses dosyası, hatta form ve düğme gibi interaktif öğeler kullanabilirsiniz. Bu dosya türünü çeşitli yazılımlarla oluşturmak mümkün. Örnek olarak Adobe Photoshop, Illustrator, Indesign, Acrobat, Microsoft Word, Google Dokümanlar verilebilir. Ancak PDF dosyalarını görüntülemek için cihazınıza PDF okuyucu yüklemeniz gerekir.


Avantajları: Her cihazda aynı içerik formatını korur.


Dezavantajları: Görüntülemek için cihazınızda PDF okuyucu olmalı.


En iyi kullanım alanı: Online formlar, belgeler ve baskı.



05. SVG (Scalable Vector Graphics)


SVG, vektör kaydetmek ve görüntülemek için sıklıkla kullanılan bir dosya uzantısıdır. Peki vektör nedir? Vektör grafikler, geometrik şekilleri temel alan dijital çizimlerdir. Bunlar, Illustrator gibi vektör çizim yazılımları kullanılarak oluşturulur. Temiz ve profesyonel bir görünüm sunan vektör dosyalarının en büyük avantajı, yeniden boyutlandırılsa dahi en yüksek kaliteyi korumalarıdır.


Örneğin, işletmenizin logosu vektör dosyasıysa (zaten öyle olmalı) kalitesi bozulmadan logoyu billboard boyutuna kadar büyütebilir veya kartvizit tasarımınıza basılacak kadar küçültebilirsiniz. SVG resimler tüm web tarayıcılarında sorunsuz bir şekilde görüntülenebilir, ayrıca baskı işleriniz için bu formattan yararlanabilirsiniz. Üzerinde çalıştığınız logo, simge ve çizimleri SVG dosyası olarak kaydedin. İşletmenizin görsel öğelerini yaratan tasarımcılardan da dosyanın SVG versiyonu ile PNG, JPEG gibi diğer gerekli versiyonları isteyin.


Avantajları: Kaliteyi düşürmeden yeniden boyutlandırılabilir.


Dezavantajları: Sosyal medya platformları bu türü desteklemez.


En iyi kullanım alanı: Web tasarımındaki grafikler, işletmeniz için çizilen öğeler (logo, simge, şema çizimleri).


En İyi Kartvizit Örnekleri ve Kartvizit Nasıl Yapılır yazılarımız ilginizi çekebilir.


Dosya uzantıları - svg


06. MP4 (Moving Picture Experts Group)


Çoklu medya barındıran format MP4, aslında internette gördüğümüz çoğu video için kullanılan dosya uzantısı. Bu dosyaya video, ses ve altyazı eklenebilir. Sıkıştırma biçimi sayesinde sonuçta web sitenize veya sosyal medyaya kolaylıkla yüklenebilecek küçük boyutlarda dosyalar elde edersiniz. Ayrıca MP4 dosyaları tüm yaygın medya oynatıcılarda görüntülenebilir ve internetteki video akışlarında desteklenir. Yani bu dosyaları açmak için karmaşık programlara ihtiyacınız yok. Kısacası video dosyaları oluşturmak ve bunları web sitenize, sosyal medyaya ve benzeri platformlara kaydetmek için en iyi dosya uzantısı MP4.


Avantajları: Küçük boyutlu dosya sık kullanılan medya oynatıcılarda açılabilir ve internet akışında izlenebilir.


Dezavantajları: Aradık ama bulamadık.


En iyi kullanım alanı: Web siteniz ve sosyal medya (Facebook, YouTube, Vimeo) için videolar.




Farklı Dosya Uzantılarını Bilmek Neden Önemlidir?


Farklı dosya uzantılarını öğrenmek önemli çünkü her dosya türünün kendine özel amaçları ve kullanım alanları var. Bu bilgilerle:


  • Elinizdeki iş için doğru dosya türünü seçebilirsiniz. Metin ve resim içeren bir belge oluşturuyorsanız PDF dosyası olarak kaydetmek en iyi seçenektir. Çünkü PDF dosyalarında belge formatı ve resim kalitesi korunur.


  • Dosyaları doğru şekilde açıp kullanabilirsiniz. Açtığınız dosyanın türünü bilmezseniz dosyayı doğru şekilde açamayabilirsiniz. Örneğin, bir metin dosyasını kelime işlemcide açarsanız metnin formatı bozulabilir.


  • Dosyalarda sorun giderme işlemleri yapabilirsiniz. Bir dosyayı açamadığınızda veya dosya bozuk göründüğünde dosya türünü bilmek, sorunu gidermenize yardımcı olabilir. Örneğin, bir PDF dosyasını açarken hata alıyorsanız bu dosya türünün özelliğinden ötürü PDF okuyucu indirmeniz gerektiğini bilirsiniz.



Dosya Uzantıları - SSS


Klasör Dosya Uzantısı Nedir?

Klasörler, bilgisayar dosyalarınızı organize etmek için kullanılan dijital dosya dolapları gibidir ve kendileri bir dosya uzantısına sahip değildir. Klasörler sayesinde ilgili dosyaları bir arada tutabilir ve düzenleyebilirsiniz. Örneğin, belgeleriniz, resimleriniz, videolarınız gibi farklı dosya türleri .txt, .jpg, .pdf uzantılı dosyalar olabilir ve bu dosyaları ilgili klasörler içinde gruplandırabilirsiniz. Klasörler, dosyaları daha kolay bulmanızı, kategorize etmenizi ve yönetmenizi sağlar. Dolayısıyla, bilgisayarınızdaki klasörlerin kendine özgü bir uzantısı yoktur; sadece dosyalar için uygun ortamlar oluşturur ve düzenlemede kolaylık sağlar.

Dosya kategorileri nelerdir?

En yaygın kullanılan dosya sistemleri nelerdir?

Genel (generic) dosya uzantısı nedir?








Blog yazarı

Rami Mert Kandiyot

SEO and Content Marketing Specialist












Comments


Kendine profesyonel web sitesi kur
bottom of page