E-Ticaret Nedir? Tanımlar, İpuçları ve Araçlar


e-ticaret nedir ve e-ticaret nasıl yapılır


E-ticaret, küresel modern ekonomimizin temel taşlarından. Son birkaç on yılda e-ticaret, alışveriş ve iş yapma şeklimizde dönüşüm yarattı. Wix e-ticaret platformunda satış yapan kullanıcılar, 2020 yılında satış gelirlerinde önceki yıla kıyasla %114 artış kaydetti ve online işlemlerin toplam hacmi 5,4 milyar dolara ulaştı.

Günümüzde bir e-ticaret işletmesi kurmak herkes için çok daha kolay. Temel olarak, Wix e-ticaret gibi her şey dahil bir platformda bir e-ticaret sitesi ve online mağaza kurmanız yeterli. Ardından, ürünlerinizi veya hizmetlerinizi dünyanın herhangi bir yerine satmaya başlayabilirsiniz. E-ticarette yeniyseniz doğru yere geldiniz. Bu makale, tüm sorularınıza yanıt verecek.




E-Ticaret Nedir?



E-ticaret, elektronik ticaret yani sanal ticaret ifadesinin kısaltmasıdır. İnternet üzerinden yapılan her türlü işlemi kapsayan genel bir terimdir. E-ticaret kavramı, kıyafet gibi fiziksel ürünlerin satıldığı perakende mağazaları ve siber güvenlikten otel rezervasyonuna kadar her türlü hizmet satışını kapsar.


Online satışları ve işlemleri kolaylaştırmanın en yaygın yolu, özel bir e-ticaret sitesi, online mağaza veya e-ticaret platformu kullanmaktır.


Birçok e-ticaret işletmesi, özellikle de küçük ölçekli olanlar, perakende ve toptan ürün ticaretine dayalıdır. Yani fiziksel ürünlerin tedarikini ve satışını yaparlar. Fakat e-ticaret yalnızca ürün satışından ibaret değildir. Bu yazıda farklı e-ticaret türlerinden de bahsedeceğiz.



E-Ticaretin Tarihçesi



1994 yılında Dan Kohn adlı 21 yaşındaki bir genç, arkadaşına 12,48 dolara bir Sting CD'si sattı. Bu olayı önemli kılan nokta, Kohn'un satışı NetMarket adlı web sitesinden yapması ve şifrelenmiş bir kredi kartı işlemiyle ödeme almasıydı. Böylece bu, tarihteki ilk e-ticaret satışı oldu.


İlk gerçek e-ticaret satışını Kohn yapmış olabilir ama girişimciler zaten yıllardır internet üzerinden alışverişe zemin hazırlıyordu.


90'lardaki e-ticaret patlamasında önemli bir rol oynayacak olan CompuServe, 1969 yılında faaliyete başladı ve ileride e-ticaretin yükselişine aracı olacak platform ve uygulamaların çoğunu bünyesinde barındırdı.


1971 yılında, Stanford ve MIT üniversitelerinden iki bilgisayar bilimleri öğrencisi, internetin habercisi sayılabilecek ARPANET'i kullanarak Hint keneviri satın almak için uzaktan pazarlık yapmıştı. 1984 yılında ise İngiltere'de 72 yaşındaki bir kadın, market siparişi vermek için bir videoteks cihazı kullanmıştı. Ancak bu iki olay da ödemenin yüz yüze yapılmasını gerektirdiğinden (ve birinde yasa dışı ürün satışı yapıldığından), ikisi de tam bir e-ticaret işlemi olarak kabul edilemez.


Böylece Sting CD'sinin satışı, uçtan uca ilk gerçek e-ticaret satışı oldu. Buradan sonra işler çok hızlı ilerledi. Ağustos 1994'te Pizza Hut, müşterilerin internet üzerinden pizza siparişi verip ödeme yapabileceği PizzaNet'i kullanıma sundu.


Bir yıl sonra 1995'te ise Amazon, internet üzerinden kitap satış hizmetini başlattı. eBay ve PayPal onu yakından takip etti. Bu şirketler, günümüzde akla gelebilecek hemen her ürün ve hizmeti kapsayan ve dünya çapında milyarlarca dolarlık işlem yapılan e-ticaret çağını müjdeliyordu.



E-ticaret tarihindeki bazı önemli olayları içeren zaman çizelgesi:


1979: TV setlerini telefon hatlarına bağlayan Michael Aldrich, belirli öğelerin uzaktan sipariş verilmesine imkan tanıyan ancak ödeme yapılamayan bir sistem kurarak online/sanal alışverişi icat etti.


1982: Web sitesinden ikinci el bilgisayar satışı yapan Boston Computer Exchange ilk online mağaza oldu ancak ödemeler telefon üzerinden yapılıyordu.

1984: 72 yaşındaki İngiliz büyükanne Jane Snowball, bir videoteks cihazı kullanarak evine market siparişi verdi.


1994: Tarihin ilk uçtan uca e-ticaret satışı, 21 yaşındaki Dan Kohn tarafından yapıldı. Ürün, Sting CD'siydi.


1994: Pizza Hut, dünyanın ilk online pizza sipariş sistemi olan PizzaNet'i kullanıma sundu.


1995: Amazon, online kitap satışı web sitesini açtı.


1997: PayPal açıldı.


2005: İlk "Siber Pazartesi" indirimi duyuruldu.


2014: Tek bir Siber Pazartesi indiriminde 2,68 milyar dolar değerinde online satış yapıldı.


2019: İlk kez, online perakende satışların değeri, fiziksel mağaza satışlarının değerini aştı.


2024: E-ticaret satışlarının, dünya genelinde toplam perakende satışların %22'sini oluşturması bekleniyor.



E-Ticaret Türleri



E-ticaret faaliyetlerinin sınıflandırılmasında iki temel yol bulunur. Faaliyetler, işi yürüten taraflara göre veya bir işletmenin sunduğu ürün ve hizmetlere göre sınıflandırılabilir.



E-Ticaret Faaliyetlerinin Katılımcı Taraflara Göre Sınıflandırılması


İş dünyasında B2B veya B2C kısaltmalarının kullanıldığını görmüş olabilirsiniz. Bu kısaltmalar, bir iş ilişkisine dahil olan iki tarafı tanımlar. Tabii tüm faaliyet türlerini kapsayabilecek şekilde bu iki olasılıktan daha fazlası da söz konusudur.



B2C nedir?


B2C işletmesi RubyLove


B2C yani "İşletmeden Tüketiciye" (business to consumer) modeli, en yaygın kullanılan e-ticaret modellerinden biridir. Aynı zamanda en kolay anlaşılır modeldir. Bu modeli kullanan işletmeler, mal ve hizmetleri doğrudan son kullanıcıya satar. Mal ve hizmetler, fiziksel ürünlerden online hizmetlere kadar çok çeşitli olabilir.



B2B nedir?


B2B işletmesi Richtech

B2B yani "İşletmeden İşletmeye" (business to business) modeli de çok yaygındır. Başka işletmelere mal veya hizmet sağlayan şirketlerin faaliyetlerini ifade eder. B2B modeli, işletmelere satış yapan toptancılar, hammadde imalatçıları ve hizmet sağlayıcılar gibi çok çeşitli işletmeleri kapsar.



C2C nedir?


C2C yani "Tüketiciden Tüketiciye" (consumer to consumer) iş modelinde, e-ticaretin yükselişiyle patlama yaşanmıştır. İşletme olmayan iki kişi arasında gerçekleşen her türlü işlem C2C olarak kabul edilir. Bunlar, eBay veya Craigslist gibi platformlarda ya da Facebook veya Instagram gibi sosyal medya mağazalarında gerçekleşen çoğu işlemi kapsar.



C2B nedir?


C2B yani "Tüketiciden İşletmeye" (consumer to business) modeli, işletmelere bireyler tarafından sağlanan hizmetleri ifade etmek için kullanılan, daha yeni bir iş modelidir.


C2B işletmesi Blooming Vines

Bu model genellikle serbest çalışanları ve diğer küçük hizmet sağlayıcılarını kapsar. C2B'nin yaygın bir formu, bireylerin oluşturduğu stok görsellerin, videoların veya müziklerin satın alınmasıdır. Fiverr veya Wix Marketplace gibi platformlar da her türden C2B hizmet sağlayıcıları bulmak için idealdir.



B2G nedir?


E-ticaret türleri sadece işletmeler ve tüketicilerle sınırlı değildir. Hizmetleri hem satın alan hem de sağlayan bir diğer taraf da devlettir.


B2G yani "İşletmeden Devlete" (business to government) model, ister hükümet ister yerel yönetimler olsun, devletin satın alacağı ürün ve hizmetlerin sağlanmasına odaklanır. Bu faaliyetler siber güvenlik, atık yönetimi ve şehir planlamacılığı gibi çok çeşitli sektörlerde olabilir.



G2B nedir?


G2B yani "Devletten İşletmeye" (government to business) model, B2G modelinin tersidir. Devletin işletmeler için sunduğu ürün veya hizmetleri ifade eder. Bu model sıklıkla, proje taslakları veya hukuki dosyalar gibi şirketlerin erişim satın alabileceği bilgileri tanımlayacak şekilde kullanılır.


Bu altı işletme modeli, tüm e-ticaret türlerini kapsar. Fakat çoğu durumda, e-ticaretten bahsedildiği zaman B2C veya B2B işletme modelleri kastedilir. Bu yazıda de temel olarak bu işletme türlerine odaklanacağız.



E-Ticaret Faaliyetlerinin Ürün veya Hizmetlere Göre Sınıflandırılması



E-ticaret faaliyetlerinin katılımcı taraflara göre tanımlanması faydalı olabilir. Fakat bu sınıflandırma, bir işletmenin gerçekte ne yaptığı, ne sunduğu ya da nasıl faaliyet gösterdiği hakkında fazla bilgi vermez.


E-ticaret işletmeleri arasındaki farkları anlamanın daha iyi bir yolu, onları sundukları ürün veya hizmet türlerine göre sınıflandırmaktır.



Fiziksel ürünler


House of Sunny ana sayfası

İnternette fiziksel ürünler satan işletmeler son derece yaygındır ve e-ticaretten bahseden kişiler genellikle bu işletmeleri kasteder.


Bu online mağazalar; giysiden kitaba, market ürünlerinden bahçe aksesuarlarına kadar her türlü fiziksel ürünü satan perakendecileri ve toptancıları içerir. İnternette fiziksel mallar satan birçok işletme, e-ticaret sitelerinde bir online mağaza işleterek veya Amazon gibi bir e-ticaret platformunda satıcı olarak faaliyet gösterir.


Fiziksel ürünler lojistik açıdan teslimatı en zor olan ürün grubu olduğundan, bu süreci basitleştirmek için öne çıkan birkaç model de var. Dropshipping ve print on demand (talep üzerine baskı), işletmelerin ürünleri bir fabrikaya, lojistik merkezine veya dağıtım ağına ihtiyaç duymadan üretmesine ve göndermesine imkan tanır.



Dropshipping nedir?


Stoksuz e-ticaret olarak da bilinen dropshipping, şirketlerin siparişleri üretmek ve karşılamak için harici hizmetler kullandığı bir iş e-ticaret türüdür.


Dropshipping'den faydalanan işletme sahipleri; üretim lojistiği, depolama, sipariş karşılama ve gönderim gibi süreçlerle uğraşmak yerine ürünlerini pazarlamaya ve benzersiz müşteri deneyimleri oluşturmaya odaklanabilir.



Hizmetler


Serbest çalışanlarla anlaşmaktan film yayınlarına kadar, internetten satın alabileceğiniz çok çeşitli hizmetler bulunur. Bu nedenle, hizmet tabanlı e-ticaret işletmelerinin hepsi aynı şekilde çalışmaz.


Birçok hizmet sağlayıcı, tıpkı ürün tabanlı işletmelerde olduğu gibi, hizmetlerini kendi web sitelerinde veya benzer hizmetlerin yer aldığı özel bir platformda satar. Bir işletmenin, ilk kez alışveriş yapacak müşterilerden, hizmeti doğrudan satın almak yerine kendileriyle iletişime geçmelerini veya bir form doldurmalarını istemesi de sık görülür. Bu, genellikle işin türüne ve müşteri profiline bağlıdır.


E-ticarette yaygın kullanılan bir diğer iş modeli de aboneliklerdir. Netflix gibi yayın hizmetleri bu modeli kullanır. Sürekli olarak daha fazla değer yaratma imkanınız varsa, abonelikler sabit gelir elde etmenin harika bir yoludur.



Dijital ürünler


Songlorious ana sayfası

Fiziksel ürünlerle hizmetler arasında kalan üçüncü e-ticaret türü, dijital ürünlerdir. Bu sektörde son yirmi yılda büyük bir patlama yaşanmıştır. Yazılımlar, müzik dosyaları, oyunlardaki oyun içi satın alımlar vb. bu kategoriye girer.


Dijital ürünler yalnızca indirme işlemiyle iletildikleri için müşteriye sunulması en kolay olan ürünlerdir. Ayrıca, imalat gerektiren fiziksel ürünlerin aksine serbestçe çoğaltılabilmeleri de ek avantaj sağlar.



E-Ticaret Trendleri ve İstatistikleri



E-ticaretin kapsamını ve modern ekonomimiz üzerindeki etkisini daha kolay anlamak için bazı e-ticaret istatistiklerine göz atalım.



Online satışlar perakende sektörünü ele geçiriyor


2019 yılında, online satışlar dünya çapında tüm perakende satışların yaklaşık %14'ünü oluşturuyordu. 2024 yılında bu oranın %22'ye yükselerek tüm perakende satışların neredeyse dörtte birine karşılık gelmesi bekleniyor. Nasdaq'a göre ise 2040 yılında e-ticaret, tüm perakende faaliyetlerin %95'ini oluşturacak.



Amazon, ABD'de e-ticareti domine ediyor


ABD'deki e-ticaret satıcılarının grafiği

ABD'de tüm e-ticaret işlemlerinin neredeyse yarısı küçük işletmelerin web sitelerinde gerçekleşirken, büyük şirketler de online satışların yarısından fazlasını elinde tutuyor. E-ticaret satışlarının neredeyse %39'u sadece Amazon üzerinden yapılıyor. Dahası, internetten alışveriş yapan kullanıcıların %63'ü ürün aramalarına Amazon'da başlıyor.



Ücretsiz gönderim çok önemli


Kaliteli ürünleri, hızlı bir şekilde ve uygun fiyatlarla sunmak e-ticarette başarılı olmak için yeterli değil. Online alışverişlerde en büyük teşvik araçlarından biri ücretsiz gönderim.


Ücretsiz gönderim sunmadan internette ürün satmak potansiyel müşterileri kaçırabileceğinden, birçok e-ticaret işletmesi için ölümcül bir hata anlamına gelebilir. Ücretsiz gönderim o kadar önemli ki alışveriş yapan kullanıcıların %85'i ücretsiz gönderimi hızlı gönderime tercih ettiğini söylüyor.


Ücretsiz gönderim şüphesiz bir şekilde yeni müşterilerin ilgisini çekmek için çok avantajlı ve aynı zamanda her bir işlemden elde edilen kârı da artırabilir. Ücretsiz gönderim sunulduğunda online işlemlerin %30 daha fazla olduğu görülüyor.



Müşteriler artık online alışveriş konusunda çok daha rahat


Online alışveriş yaparken kendinizi rahat hissetmeniz her zaman çok kolay değil. Birçok müşteri, online işlemler konusunda hala çekinceler yaşıyor.


Fakat geçtiğimiz yıl COVID-19 krizi normal alışveriş alışkanlıklarımızı değiştirince bu durum da ciddi ölçüde değişmeye başladı. Günümüzde alışveriş yapan kullanıcıların %43'ü internetten ürün ve hizmet satın alma konusunda olumlu hislere sahip. Ancak asıl değişim, kullanıcıların internette yeni markalar deneme arzusunda oldu. COVID-19 krizi süresince alışveriş yapan kullanıcıların %44'ü yeni bir marka denediğini söylüyor.



Müşteriler kaliteli ürün görselleri ve videoları istiyor


"Ekranda ne görüyorsan onu alırsın" felsefesinin hakim olduğu bir dünyada, satın almak üzere olduğunuz ürünü doğru şekilde görebilmek, satın alma davranışını şekillendirebilir. Yani ürün fotoğrafları, müşterilerinizin karar verme mekanizmasında çok büyük etkiye sahip. ABD'de internet alışverişi yapan kullanıcıların %60'ı, bir ürünü satın almaya karar vermeden önce ortalama 3-4 görsele göz atmaları gerektiğini söylüyor.


Ürün fotoğrafları, satışlarınızı artırabilir. Fakat iyi fotoğraflar, fiyatları artırmanıza da yardımcı olabilir. CXL Institute'a göre, daha büyük ürün görselleri, küçük görsellere kıyasla müşterilerin değer algısının ortalama 13,50 dolar daha fazla olmasını sağlıyor.


Tabii bu durum fotoğraflarla sınırlı değil. Satışları artırma konusunda ürün videoları da önemli. Ürün videolarını izleyen müşterilerin satın alma davranışı sergileme olasılığı %73 daha fazla.



Sosyal medya, e-ticarette önemli bir rol oynuyor


Kullanıcıların internetteki zamanın büyük bir kısmını sosyal medyada geçirdiği ortada olan bir gerçek. Bu da, sosyal medyayı e-ticaret için son derece cazip kılıyor. ABD'de alışveriş yapan kullanıcıların %49'u yeni ürünleri Facebook'ta buluyor.


Birçok e-ticaret işletmesi, ücretli reklamlar aracılığıyla ürünlerini pazarlamak için sosyal medyayı zaten kullanıyor. Tıklama başına ortalama maliyet 1,72 dolar ve dönüşüm oranı da ortalama %14,3 olunca işletmelerin Facebook reklamlarını yaygın şekilde kullanması şaşırtıcı değil.



E-Ticaretin Artıları ve Eksileri



Online bir iş kurmak için birçok sebep vardır. Fakat e-ticaret fikirleri arasında gidip gelmeye başlamadan önce, e-ticaretin avantajlarını ve dezavantajlarını anlamak önemli.



Artılar


Yatırım ve işletme maliyetleri düşüktür:


Fiziksel bir mağazaya kıyasla, e-ticaret çok daha düşük bir başlangıç yatırımı gerektirir. Bir iş yeri kiralayıp dekore ederek mükemmel bir mağaza yaratmak yerine, bir e-ticaret sitesi oluşturmanız ve online mağazanızı dijital ortamda tasarlamanız yeterli.


İşletme maliyetleri de daha düşük. Başlangıç aşamasında eleman almayı erteleyebilir ve ayrıca fiziksel mülklerin gerektirdiği kira ve fatura gibi masraflardan kaçınabilirsiniz.



Faaliyet 7/24 devam eder:


Online mağazalar, fiziksel işletmelerin aksine çalışma saatleriyle sınırlı değildir. Bir e-ticaret işletmesi 7/24 faaliyet gösterebilir ve siz uykudayken bile gelir yaratabilir.

Daha fazla müşteriye ulaşabilirsiniz:


İnternette faaliyet gösterdiğinizde, müşteri profiliniz mağazadaki gibi fiziksel bir konumla sınırlı olmaz. Böylece çok daha geniş kitlelere pazarlama ve satış yapabilirsiniz. Online mağazanız ilk günden itibaren uluslararası gönderim yaparak dünyanın dört bir yanındaki müşterilere hizmet verebilir.

Müşteriler için hız ve kolaylık sağlar:


E-ticaretin en büyük avantajlarından biri, alışveriş yapanlar için sunduğu kullanım kolaylığıdır.


Müşterilerinizin ürünleri internetten sipariş verip evlerinde teslim alabilmeleri, mağazaya gitmeye kıyasla satın alma sürecini çok daha hızlı ve kolay hale getirir. Böylece müşterilerin dürtüsel satın alma davranışlarında bulunma olasılığı artar ve ürünlerinizden memnun kaldıklarında daha fazla ürün satın almaları da kolaylaşır.



Kolay ölçeklenebilir:


Bir e-ticaret işletmesinin büyümesi, fiziksel bir işletmenin büyümesinden çok daha kolaydır.


Elbette siparişleri karşılamak ve diğer görevleri yerine getirmek için daha fazla depo alanına ihtiyaç duyabilir ve birkaç eleman almak zorunda kalabilirsiniz. Ancak yeni konumlar bulmanız veya koca bir mağazayı idare edecek kadar eleman almanız gerekmez. İşiniz büyüyebilir ama online mağazanız da daima onunla birlikte büyür.